Grom z jasnego nieba. Opowieść o sztuce, życiu i nagłej śmierci
Laura Cumming

Wspaniały hołd dla arcydzieł holenderskiego złotego wieku

Kolorowe reprodukcje opisywanych dzieł

 

Laureatka Prize for Nonfiction 2024

Top 100 Must-Read Book magazynu „Time”

Nominowana do Women`s Prize for Nonfiction 2024

 

12 października 1654 roku holenderskim miastem Delft wstrząsa nagła eksplozja. Carel Fabritius –dziś znany na świecie ze znakomitego obrazu Szczygieł –pracował wtedy w swoim atelier. Wraz z wieloma innymi mieszkańcami nie przeżył tego dnia.

 

Laura Cumming wprowadza nas w fascynujący świat Fabritiusa. Włócząc się po amsterdamskich zaułkach, przemierzając równinny krajobraz lub przystając w ciszy na nabrzeżu, odnajduje bogactwo codzienności, w której zrodziło się piękno dzieł Vermeera i Rembrandta, Halsa i de Hoocha. Snuje też osobistą opowieść o relacji z ojcem, szkockim artystą Jamesem Cummingiem, który przekazał jej wiedzę o kolorach, świetle i pożytkach z zaglądania pod podszewkę.

 

„Zdarza się, że widok obrazu wywołuje grom, który na zawsze zmienia nasze życie i staje się początkiem miłosnego związku tak wyjątkowego w swej naturze, że doświadczają go jedynie wybrani szczęśliwcy –intymnej relacji z dziełem sztuki i jego twórcą. O takim właśnie olśnieniu opowiada w szczerej i osobistej książce Laura Cumming, Szkotka zauroczona Holendrem Carelem Fabritiusem, malarzem, któremu śmierć przyniósł wybuch prochowni w Delft w 1654 roku. Nieżyjącym od prawie czterech wieków, choć wciąż obecnym”.

Prof. Piotr Oczko, UJ

Czego dotyczy książka "Grom z jasnego nieba" Laury Cumming?

Książka Laury Cumming "Grom z jasnego nieba" to hołd dla arcydzieł holenderskiego złotego wieku, koncentrujący się na postaci malarza Carela Fabritiusa. Autorka wplata historię tragicznej śmierci Fabritiusa podczas eksplozji w Delft w 1654 roku w szerszy kontekst życia artystycznego i codzienności tego okresu. Książka łączy biografię artysty z osobistymi refleksjami autorki na temat sztuki i jej własnej relacji z ojcem, również artystą. Dzięki temu czytelnik otrzymuje wielowymiarową opowieść o sztuce, historii i dziedzictwie kulturowym.

Kto był Carel Fabritius i jaką rolę odgrywa w tej książce?

Carel Fabritius był wybitnym holenderskim malarzem, uczniem Rembrandta i jednym z najbardziej obiecujących twórców swojego czasu, znanym między innymi z obrazu "Szczygieł". W książce "Grom z jasnego nieba" jest on centralną postacią, której tragiczny los i niedokończona kariera stanowią punkt wyjścia dla szerszej refleksji. Laura Cumming eksploruje jego życie i twórczość, analizując wpływ wybuchu prochowni w Delft w 1654 roku na jego dziedzictwo. Postać Fabritiusa symbolizuje ulotność geniuszu i siłę sztuki, która przetrwała wieki.

Jakie znaczenie ma osobista narracja autorki w książce?

Osobista narracja Laury Cumming jest kluczowym elementem książki, nadającym jej unikalny i intymny charakter. Autorka dzieli się swoimi refleksjami na temat sztuki, a także snuje opowieść o relacji z ojcem, szkockim artystą Jamesem Cummingiem. To właśnie on przekazał jej wiedzę o kolorach, świetle i metodach analizy dzieł sztuki, co głęboko wpłynęło na jej perspektywę. Ta warstwa osobista pozwala czytelnikowi lepiej zrozumieć pasję autorki do holenderskiego malarstwa i poczuć głębsze połączenie z omawianymi dziełami.

Jakie historyczne wydarzenie jest istotne dla fabuły "Grom z jasnego nieba"?

Kluczowym wydarzeniem historycznym, wokół którego zbudowana jest narracja książki "Grom z jasnego nieba", jest nagła eksplozja prochowni, która wstrząsnęła holenderskim miastem Delft 12 października 1654 roku. To tragiczne zdarzenie doprowadziło do śmierci wielu mieszkańców, w tym wybitnego malarza Carela Fabritiusa. Autorka wykorzystuje ten moment jako punkt wyjścia do eksploracji życia i twórczości artysty oraz szerszego kontekstu kulturalnego i społecznego złotego wieku Holandii. Wybuch ten symbolizuje również nagłe i nieprzewidywalne przerwanie obiecującej kariery artystycznej.

Czy książka porusza kwestie innych artystów poza Carelem Fabritiusem?

Tak, książka "Grom z jasnego nieba" Laury Cumming wykracza poza postać Carela Fabritiusa, aby zgłębić bogactwo holenderskiego złotego wieku. Autorka zręcznie wprowadza czytelnika w świat innych wybitnych twórców, takich jak Johannes Vermeer, Rembrandt van Rijn, Frans Hals czy Pieter de Hooch. Przemierzając amsterdamskie zaułki i równinny krajobraz, odnajduje piękno codzienności, które zrodziło ich dzieła. Książka stanowi zatem szerszą panoramę niderlandzkiego malarstwa, ukazując powiązania i inspiracje między artystami tamtych czasów.