ORNO. Historia i drugie życie PRL-owskiej biżuterii

ORNO znaczy po łacinie zdobię. Warszawska spółdzielnia, która przyjęła tę nazwę w 1949 roku, przez cztery dekady produkowała biżuterię srebrną inną niż wszystkie –masywną, fakturowaną, nieupiększoną kamieniami szlachetnymi, wytwarzaną ręcznie, początkowo także z materiałów pochodzących z odzysku –łusek nabojów czy blaszanych puszek. Rzemieślnicy często uczyli się swojego fachu od zera, jednak dzięki wyjątkowej strukturze spółdzielni i bliskiej współpracy z artystami, byli w stanie rozwijać swoje umiejętności i artystyczną wrażliwość.

Biżuterię ORNO nosiła wielkomiejska inteligencja, aktorki i prezenterki. Dziś, po dekadach zapomnienia, wróciła do łask i stała się przedmiotem pożądania. Książka Michała Myślińskiego i Pauliny Mazurek podejmuje próbę przedstawienia fenomenu ORNO z kilku perspektyw –historyka sztuki, kolekcjonerki oraz byłego pracownika. Ich rozważaniom towarzyszą setki fotografii –zarówno archiwalnych, jak i dokumentujących współczesne kolekcje –układających się w wizualną historię spółdzielni i jej biżuterii.

To barwna opowieść o ludziach, pasji, rzemiośle i o tym, że przedmioty mają pamięć, którą warto ocalić. A przede wszystkim o biżuterii, która przetrwała upadek spółdzielni, transformację i dekady zapomnienia.

+++ Dla mnie skrót ORNO mógłby oznaczać: Olśnienia, Rzemiosło, Nostalgia i Obfitość –oczywiście wzorów. Wszystko jest w tej książce. Oczy się cieszą. A i wiedzy przybywa. Joanna Nojszewska, dziennikarka, pisarka i miłośniczka dizajnu mid-century

Ta biżuteria nie była wykonana ze szlachetnych materiałów –czasem wystarczyła blacha ze zniszczonej rynny i koral z rozprutych przedwojennych sznurów. Jej wartość wynikała z projektu –rzeźbiarskiej kompozycji, którą w małej skali można było nosić na co dzień. ORNO zapisało się wielką literą w historii wzornictwa PRL-u, ale warto zetrzeć warstwę nostalgicznej patyny. Ta książka ukazuje nowoczesność myśli projektantów. Archiwa spółdzielni stają się kopalnią inspiracji.

Basia Czyżewska, wicenaczelna „Vogue Polska Living”

Trudno uwierzyć, że jeszcze ćwierć wieku temu powojenne wzornictwo kojarzyło się z szarzyzną, czasami politycznej opresji. Teraz wielu z nas zaprasza je do swoich domów i wciąż poluje na nowe zdobycze. Ten zachwyt nie mógł ominąć biżuterii z najbardziej znanej spółdzielni. Kolekcjonerka i naukowiec połączyli siły, aby opowiedzieć historię ORNO, dać wskazówki zbieraczom i kolekcjonerom: co, za ile i gdzie warto kupić, jak wystrzegać się podróbek i jak dbać o swoje cenne zbiory. Koniecznie zaproście tę pozycję na swoją półkę. Katarzyna Jasiołek, autorka książek o dizajnie

Pierwsza tak kompleksowa publikacja poświęcona legendarnej spółdzielni odsłania historię ludzi, idei i przedmiotów, przypominając, że ORNO od zawsze było czymś więcej niż biżuterią. Z pasją i rzetelnością przywraca należne miejsce jednemu z najciekawszych zjawisk w historii polskiego wzornictwa. Świetnie, że ta książka powstała!

Justyna Stasiek-Harabin,

Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii historia i teoria sztuki

Czego konkretnie dowiem się z książki "ORNO. Historia i drugie życie PRL-owskiej biżuterii"?

Publikacja stanowi kompleksowe opracowanie historii warszawskiej spółdzielni rzemieślniczej od jej powstania w 1949 roku aż po czasy współczesne. Autorzy analizują fenomen marki z perspektywy historyków sztuki, rzemieślników oraz pasjonatów-zbieraczy, odkrywając kulisy powstawania słynnych wyrobów. Czytelnik poznaje unikalne techniki pracy z nietypowymi materiałami, takimi jak blacha rynnowa czy łuski nabojów, które definiowały styl spółdzielni. Lektura pozwala zrozumieć, dlaczego te fakturowane i masywne formy stały się symbolem prestiżu wśród polskiej inteligencji i artystek.

Czy ta pozycja zawiera praktyczne wskazówki dla kolekcjonerów biżuterii srebrnej?

Tak, autorzy przygotowali merytoryczne porady ułatwiające rozpoznawanie autentycznych wyrobów oraz właściwą konserwację srebra. W tekście znajdują się konkretne wytyczne dotyczące identyfikacji charakterystycznych wzorów i punc stosowanych przez rzemieślników na przestrzeni dekad. Publikacja podpowiada również, na co zwracać uwagę podczas zakupów na rynku wtórnym, aby skutecznie wystrzegać się współczesnych podróbek. Dzięki tym informacjom posiadacze biżuterii mogą lepiej ocenić wartość swoich zbiorów i zapewnić im odpowiednie warunki przechowywania.

Jakiego rodzaju materiały wizualne i zdjęcia zostały zamieszczone w tym wydaniu?

Wewnątrz znajduje się bogata dokumentacja składająca się z setek archiwalnych fotografii oraz współczesnych ujęć biżuterii. Albumowy charakter książki pozwala na szczegółowe obejrzenie rzeźbiarskich kompozycji i unikalnych faktur, które są znakiem rozpoznawczym marki ORNO. Zdjęcia dokumentują nie tylko gotowe produkty, ale również procesy twórcze i ludzi, którzy tworzyli historię polskiego wzornictwa w trudnych warunkach powojennych. Wizualna strona publikacji służy jako doskonały materiał porównawczy dla osób pragnących zweryfikować posiadane w domowych archiwach egzemplarze.

Dla jakiego typu odbiorcy tematyka historii spółdzielni ORNO nie będzie trafnym wyborem?

Pozycja ta może nie spełnić oczekiwań osób poszukujących wyłącznie katalogu wycen rynkowych lub poradnika o szlifowaniu diamentów. Treść koncentruje się na rzemiośle artystycznym operującym głównie w srebrze i surowcach z odzysku, co odbiega od klasycznego jubilerstwa opartego na drogich kamieniach szlachetnych. Jest to opracowanie dedykowane miłośnikom polskiego designu i historii sztuki użytkowej, a nie czytelnikom zainteresowanym jedynie współczesnymi trendami z masowych sieciówek. Osoby nastawione na krótkie notatki bez pogłębionej analizy historycznej znajdą tu bardzo obszerny i szczegółowy materiał badawczy.

Czy treść skupia się wyłącznie na technicznych aspektach wytwarzania biżuterii?

Oprócz zagadnień warsztatowych publikacja kładzie silny nacisk na społeczne i artystyczne tło działalności warszawskiej spółdzielni. Znajdziemy tu barwne opowieści o ludziach, którzy często uczyli się zawodu od podstaw, tworząc unikalną wspólnotę rzemieślniczą w sercu stolicy. Tekst wyjaśnia, w jaki sposób bliska współpraca z artystami wpłynęła na nowoczesność myśli projektowej w czasach gospodarki niedoboru. Całość tworzy wielowymiarowy obraz instytucji, która mimo ograniczeń materiałowych zrewolucjonizowała estetykę codziennych dodatków i przetrwała próbę czasu.